Siyanür nedir, etkileri nelerdir?

Kimyasal anlamda siyanür, bir karbon ve bu karbona bağlı üç azot atomu içeren bileşiklere verilen isimdir. Siyanürün organik ve inorganik şekilde bulunduğu bilinmektedir. Endüstriyel anlamda üretilip, yine bu alanlarda kullanılan siyanür de oldukça faaldir. Siyanür, hidrosiyanik asit ve bu asitten türeyen metal tuzlarından meydana gelmektedir. Siyanürün kendisi ve türevleri, zehir maddeleridir.

Siyanür, hidrosiyanik asit ve bu asitten türeyebilen metal tuzlarının genel adıdır. Hepsi şiddetli zehirlidir. En önemlileri, sodyum siyanür ve potasyum siyanürdür. Endüstride ısıtılmış kuru karbonlar üzerinden, amonyak (NH3) ve CO gazlarının karışımı geçirilerek elde edilirler.

HCN (Hidrosiyanik asit), acı badem kokusunda çok uçucu bir sıvıdır. 28 santigrat derecede kaynar. Sudaki çözeltisi çok zayıf asittir.

Siyanür ve bileşikleri kimyasal yollarla üretilebildiği gibi, bazı bitkiler ve hayvanlarca da üretilmektedir. Siyanürü doğal olarak üreten birçok bitki, bakteri ve böcek vardır. Kiraz, badem, kayısı, şeftali, erik, fasulye, patates, turp, lahana, şalgam, brokoli ve mısır siyanürlü bileşikleri doğal olarak üretmektedir.

Siyanürün zararları neler?

Aslında eser miktarda vücudumuzda ve bazı yiyeceklerde bulunur. Siyanüre en çok sigara ve yangın dumanını soluyarak maruz kalırız. Yüksek miktarda siyanür alındığında akut zehirlenmeler gerçekleşebilir. Kanda bulunan methemoglobin’e bağlanarak etki gösterir. Bu, kanın dokulara oksijen perfüzyonunu sağlayamaması sonucu hipoksi’ye ve sonuçta hipoksik şok ve ölüme neden olur. Oksijen mevcuttur ama kanda taşınamaz. Vücut bir nevi oksijen havuzunda boğulur.

Siyanür zehirlenmesinin belirtileri nelerdir?

Etkisini neredeyse birkaç dakika içinde gösterir. İlk belirtilerden biri el ve ayak parmaklarında zayıflıktır. Ayrıca yürüme güçlüğü ve işitme problemleri görülebilir. Siyanürle zehirlenmeden en hızlı etkilenen organlar sinir sistemi ve kalptir. Diğer hafif belirtiler baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı ve kusma olarak tanımlanabilir.